Powrót

Przywództwo w czasach kryzysu

0
Głosuj - podoba mi się
0
Głosuj - nie podoba mi się
0

Przewodnik prezesa na froncie walki z koronawirusem


Wszelkie firmowe plany na sytuacje kryzysowe przygotowywane są na znane i przewidywalne zagrożenia. Problem w tym, że pandemia Covid-19 nie przypomina żadnego z poprzednich kryzysów i wymyka się wszelkim klasyfikacjom. W efekcie tradycyjne podejście do reagowania kryzysowego okazuje się co najmniej niewystarczające. Jest jednak kilka działań, które prezesi mogą podjąć już dziś, aby złagodzić skutki kryzysu i przygotować swoją firmę na okres ożywienia.

Rozgrywka na planszy szachów, gdzie biała figura biznesmena z maseczką na twarzy z sukcesem rozgrywa partię z figurami i pionkami koronawirusa w kolorze czerwonym. Trzy pionki przeciwnika są przewrócone.

Pandemia COVID-19 stanowi poważne wyzwanie dla ludzi i organizacji na całym świecie, przekraczające skutkami i zasięgiem nie tylko ostatni kryzys finansowy, ale wszelkie kataklizmy, które wydarzyły się za życia współczesnych menedżerów. W czasie, gdy rządy na całym globie prowadzą z różnymi skutkami działania w celu ochrony swoich obywateli, przed równie silnymi wyzwaniami stają liderzy biznesu, którzy muszą zarządzić kryzysem dla dobra swojej firmy, pracowników, klientów i interesariuszy.

Niestety, w przypadku większości organizacji planowanie kryzysowe i umiejętność zarządzania ryzykiem ograniczają się do znanych i mniej lub bardziej przewidywalnych wstrząsów. Tymczasem COVID-19 rozrósł się do pandemii, która nie tylko zaskoczyła globalną gospodarkę, ale na dodatek nie przestrzega żadnych reguł. Jak więc radzić sobie z tak nieprzewidywalnym i ekspansywnym zagrożeniem? By odpowiedzieć na to pytanie przebadaliśmy szereg firm i przeanalizowaliśmy działania, które sprawdziły się w sytuacjach kryzysowych.

W efekcie wyodrębniliśmy kilka obszarów, którymi powinien zarządzić prezes, aby przeprowadzić swoją firmę przez obecne zawirowania. Działania te potrzebne są już dziś, gdyż bezczynność to najbardziej ryzykowne antidotum na kryzys gospodarczy. Jednak każdy krok musi być głęboko przemyślany, gdyż równie szkodliwy jak bezczynność może okazać się pośpiech lub działanie na oślep.

Zanim zaczniesz działania, musisz zdać sobie sprawę z tego, że ten kryzys zmieni i ludzi, i biznes. Przygotuj się na najgorsze, gdyż istnieje duże prawdopodobieństwo, że utracisz wielu dotychczasowych klientów, pojawią się problemy ze ściąganiem należności i możesz znaleźć się na krawędzi wypłacalności. Nie koncentruj się jednak tylko na cięciu kosztów i myśleniu o samym przetrwaniu. Przecież kryzys w końcu przeminie, epidemia spowolni, pojawią się skuteczne leki i szczepionki.

Myśl więc o tym, jak wyjść z kryzysu i rozwinąć skrzydła. Zastanów się, jak będzie wyglądać przyszłość twojej branży, jak zmienią się pracownicy i klienci oraz co twoja firma będzie musiała zrobić, aby zaspokoić ich nowe potrzeby. Twoi pracownicy i klienci z pewnością na stałe zmienią niektóre zachowania, przyspieszając wcześniejsze trendy – rozwinie się choćby praca zdalna czy e-commerce. Poszukaj tam dla siebie szans i wykonaj poniższe kroki, które pozwolą wyjść twojej firmie zwycięsko ze starcia z koronawirusem.

Powołaj kryzysowe centrum dowodzenia

Informacje płynące z rynku zmieniają się z godziny na godzinę. Liderom dużych firm ciężko będzie samodzielnie przebrnąć przez ten szum informacyjny, dlatego przyda im się pomoc zaufanych menedżerów. Jeśli jesteś jednym z takich prezesów, najlepszym rozwiązaniem dla ciebie będzie powołanie centrum dowodzenia kryzysowego, które pomoże ci zrozumieć wpływ kryzysu na całą organizację, skoordynować działania we wszystkich pionach oraz zarządzić przepływem informacji i komunikacją z interesariuszami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Centrum zarządzania nie powinno skupiać się tylko i wyłącznie na obronie przed pandemią. Jego zadaniem jest również wytyczenie nowych kierunków rozwoju, przebudowa organizacji i przygotowanie jej na okres wzrostu.

Zadbaj o ludzi z firmy i swojego otoczenia

Nieuchronnym elementem obrony przed kryzysem są redukcje kosztów oraz ich najtrudniejszy element – zwolnienia pracowników. Na tym jednak nie kończą się obowiązki liderów, gdyż to ich zadaniem jest ochrona pracowników przed epidemią oraz zapewnienie im najbezpieczniejszych i zarazem najefektywniejszych warunków do pracy.

Wraz z wybuchem kryzysu praca zdalna stała się standardem dla wielu firm, warto więc skorzystać z jej dobrodziejstw tam, gdzie to jest możliwe. Tam, gdzie praca nie może być wykonywana zdalnie, niezbędne jest wdrożenie odpowiednich zabezpieczeń, wymogów sanitarnych oraz wprowadzenie odzieży ochronnej, z maskami i rękawicami na czele. Lider jest osobą opiniotwórczą, warto więc wyjść poza sprawy firmy i angażować się w inicjatywy ograniczające epidemię oraz wspierać swoich bliskich, przyjaciół i otoczenie.

Prowadź otwartą i szczerą komunikację.

Staraj się na bieżąco informować swoich pracowników, klientów i partnerów biznesowych o postępie epidemii, zagrożeniach i sytuacji firmy. Zwalczaj dezinformację i zadbaj, aby pracownicy i interesariusze byli przekonani, że firma czyni wszystko, aby dobrze przygotować się do starcia z pandemią i chronić swoich ludzi. Zwróć uwagą na bezpośrednie ludzkie potrzeby związane z sytuacją epidemii, w tym potrzebę informacji na temat symptomów COVID-19 oraz prewencji i dostępu do pomocy dla pracowników.

Zrewiduj plany i dostosuj do nich strategie

Brutalne fakty są takie, że w zetknięciu z pandemią wiele firm będzie potrzebować aktualizacji swoich planów oraz zrewidowania w dół prognoz finansowych. Oceń, które procesy, zadania i projekty są najistotniejsze z punktu widzenia realizacji misji, a które można zdjąć z listy priorytetów lub zaparkować na bliżej nieokreśloną przyszłość. Wyjaśnij zespołom i pracownikom, na jakich zadaniach powinni się skoncentrować, a następnie pozostaw im decyzję w zakresie działań drugorzędnych.

Równocześnie za pomocą centrum kryzysowego dostosuj do planów i poszczególnych wyzwań posiadane zasoby. Przygotuj plany operacyjne na czas drastycznego spadku zamówień, ale przygotuj się również na reaktywację działalności, gdy sytuacja się znormalizuje. Zidentyfikuj potencjalne słabe punkty i sprawdź, kto w firmie odpowiada za krytyczne procesy lub usługi. Czy te osoby na pewno potrafią funkcjonować w kryzysowych warunkach?

Utrzymaj ciągłość biznesu i finansowania

Priorytetowym wyzwaniem firm w okresie kryzysu jest utrzymanie płynności. Kiedy problemy dotykają jednocześnie wielu branż, nawet najstabilniejsze firmy mogą znaleźć się na krawędzi, tak jak amerykańskie banki i koncerny motoryzacyjne podczas ostatniego kryzysu finansowego. Ale obecny kryzys może okazać się jeszcze cięższą próbą. Ogromna liczba przedsiębiorstw z dnia na dzień zamknęła działalność, utraciła przychody i stanęła w obliczu kilku miesięcy turbulencji. Branże takie jak turystyka i hotelarstwo mogą ponieść straty, których nie da się odrobić nie tylko przez kolejne miesiące, ale i lata. Dlatego kluczowym warunkiem przetrwania jest utrzymanie elastyczności finansowej nie tylko poprzez cięcie kosztów, ale też umiejętne zarządzanie długiem. Na przeszkodzie mogą tu stanąć banki, które w obliczu kryzysu zwyczajowo usztywniają się i niechętnie podchodzą do udzielania kolejnych kredytów czy prolongat zadłużenia.

Zarządzaj przychodami i relacjami z klientami

Nie ma firmy bez klientów. W czasach kryzysu szef nie może po prostu delegować zadań z nimi związanych szefom marketingu i sprzedaży. Prezes musi aktywnie włączyć się w proces zarządzania przychodami. Jako punkt wyjścia przyjmij punkt widzenia klientów. Wielu z nich także przeżywa trudności, ale nie wszyscy i w takim samym stopniu. Mogą być klienci, dla których kryzys jest okazją na zwiększenie przychodów, warto więc dostosować do nich swoją ofertę.

Dokonaj szybkich zmian w segmentacji klientów pod kątem alokacji sił marketingowych i sprzedażowych. A dla wrażliwych na cenę klientów może warto stworzyć tańszą, „kryzysową” ofertę. Pamiętaj jednak, że celem ma być maksymalna ochrona nie tylko przychodów, ale także płynności. Stąd konieczność dodatkowej segmentacji klientów pod względem ryzyka niewypłacalności. Kiedy nowe priorytety marketingu i sprzedaży zostały ustalone, nie próbuj mikrozarządzać tymi funkcjami. Ciągle jednak monitoruj, co działa, a co nie.

Wspieraj i angażuj swój ekosystem biznesowy

Każda firma działa w określonym ekosystemie dostawców, dystrybutorów, podwykonawców, klientów, pośredników, inwestorów i innych interesariuszy. W konsekwencji pandemii ta, nierzadko złożona, sieć powiązań może ucierpieć i narazić nas na dodatkowe straty. Epidemia, która rozpoczęła się w uprzemysłowionej prowincji Wuhan, zagroziła globalnym łańcuchom dostaw, a wśród ofiar znajduje się wiele polskich firm, w tym być może i twoja. Powinieneś więc przeanalizować, w jakim stopniu możesz nadal polegać na firmowej sieci powiązań, gdzie są jej słabe punkty, a gdzie mocne i czy twój budowany przez lata i optymalizowany łańcuch dostaw spełni swoją rolę w nowych realiach.

Prowadź ciągłą komunikację z interesariuszami, wymieniaj się kluczowymi informacjami o zagrożeniach, zbieraj dane, które pomogą twojej firmie przejść przez kryzys, ale równocześnie wypatruj okazji biznesowych. Po kryzysach zazwyczaj pojawiają się nowe modele biznesowe i to właśnie w nich może tkwić szansa na przyspieszenie rozwoju twojej firmy. I wreszcie utrzymuj relacje z klientami i dbaj o ich doświadczenia, gdyż w czasie kryzysów potrzeby konsumentów potrafią się bardzo zmieniać, a twoja firma nie może przeoczyć tych zmian.

Rozwijaj nowe kompetencje

Konieczność izolacji i zachowania dystansu wobec innych ludzi sprawiła, że niespotykana dotąd ilość organizacja przeniosła działalność do internetu. Pojęcie pracy zdalnej nie jest niczym nowym, ale praca w domu nigdy nie funkcjonowała na taką skalę. Firmy, które uruchomiły na masową skalę pracę zdalną, stanęły przed nowymi wyzwaniami związanymi technologiami komunikacyjnymi i cyberbezpieczeństwem. Pojawiły się wyzwania związane z szybkością łącz, wydajnością komunikatorów i możliwościami sprzętu i systemów IT. A to dopiero początek, gdyż coraz więcej organizacji przenosi do sieci swoje szkolenia i konferencje, a szkoły dopiero się rozkręcają w nauce zdalnej. Ale technologia to nie wszystko. Równie istotna staje się kwestia kompetencji w zarządzaniu pracą zdalną.

Zarządzaj emocjami

Czas kryzysu to czas silnych, głownie negatywnych emocji. Właśnie dlatego musisz być dla swojego otoczenia ostoją stabilności i optymizmu. W trudnych czasach nastrój szefa łatwo udziela się firmie. Nawet jeśli ogarnie cię zły nastrój, nie możesz się nim dzielić – musisz go zwalczać. Pamiętaj, że trudności, przed którymi stoisz, dotyczą także innych liderów i firm. I choć pod żadnym pozorem nie możesz koloryzować sytuacji, to na koniec dnia realizm musi łączyć się z pozytywnym działaniem, które wymaga wiary i pozytywnego nastawienia.

Zadbaj o siebie i swoje zdrowie psychiczne i fizyczne

Na koniec nie zapominaj o sobie. To jest trudny czas i kryzys będzie testował twoją odporność i siłę. Dlatego musisz traktować swoje zdrowie fizyczne i psychiczne jako kluczowe narzędzia walki w kryzysem. Jeśli nie robiłeś tego uprzednio, warto skorzystać ze specjalisty od zarządzania stresem i uważności (mindfulness). Adekwatny sen, zdrowa dieta i ograniczenie używek pozwolą ci utrzymać wysokie tempo i wolę walki.

Jeżeli dobrze opanujesz te dziesięć obszarów, wzmocnisz odporność twojej firmy i zwiększysz szansę, że dołączy ona do grona ozdrowieńców oraz tych, którzy łagodnie przeszli infekcję. Nie zapominaj jednak, że konkurencja nie śpi. COVID-19 to destrukcyjna siła, która zdemolowała globalną gospodarkę, lecz nie usunęła innych zagrożeń, z którymi zmagałeś się przed pandemią. Głupio byłoby skręcić kark na schodach tuż po zwalczeniu wirusa.

 

Witold Jankowski, prezes ICAN Institute; Andrzej Jacaszek, wiceprezes i dyrektor zarządzający ICAN Institute

 

 

 

 

 

Nieomylny lider

Autorytet szefa jest rzeczą bezcenną, tym bardziej, kiedy nad firmą gromadzą się chmury i potrzebne jest maksymalne zaangażowanie ludzi, aby firm poradziła sobie w sytuacji kryzysowej.

Zmieniające się otoczenie wymaga od lidera nowych umiejętności

Świat biznesu zmienia się coraz szybciej, a praca w zmiennym otoczeniu będzie wymagała od ludzi coraz intensywniejszego uczenia się.

Portal Podatkowy

Tu znajdziesz informacje o podatkach i rozliczysz się online.